چرا زیره بعضی کفش‌ها در هوای سرد سفت‌تر می‌شود؟
ممکن است یک کتونی در دمای معمولی نرم و منعطف باشد، اما همان کفش در یک صبح بسیار سرد خشک‌تر و سفت‌تر زیر پا احساس شود. این تغییر فقط حسی نیست؛ چرا زیره بعضی کفش‌ها در هوای سرد سفت‌تر می‌شود؟ بسیاری از فوم‌ها و ترکیبات پلیمری که در زیره میانی و زیره بیرونی کفش استفاده می‌شوند، نسبت به دما حساس هستند. کاهش دما می‌تواند حرکت مولکولی این مواد را محدود کند و نتیجه آن افزایش سفتی و کاهش انعطاف باشد. پژوهش انجام‌شده روی فوم‌های کفش نیز نشان داده است که بسیاری از مواد رایج زیره در دمای پایین‌تر رفتار سخت‌تر و کم‌الاستیک‌تری پیدا می‌کنند.
البته علت سفت شدن زیره کفش در سرما برای همه مدل‌ها یکسان نیست. ترکیب ماده، تراکم فوم، ضخامت زیره، نوع لاستیک و حتی مدت زمانی که کفش در محیط سرد مانده روی این تغییر اثر دارند. به همین دلیل ممکن است دو کتونی که در اتاق تقریبا به یک اندازه نرم هستند، بیرون از خانه و در دمای پایین حس کاملا متفاوتی ایجاد کنند.
سرما دقیقا چه تغییری در مواد زیره کفش ایجاد می‌کند؟
بخش زیادی از زیره کفش‌های ورزشی از مواد پلیمری و فوم‌های الاستومری ساخته می‌شود. این مواد در دمای معمولی قابلیت تغییر شکل و بازگشت به حالت اولیه دارند، اما با پایین آمدن دما حرکت بخش‌های مولکولی آن‌ها کمتر می‌شود. هرچه ماده به محدوده انتقال شیشه‌ای خود نزدیک‌تر شود، رفتار آن از حالت نرم و لاستیکی به سمت حالت سفت‌تر حرکت می‌کند. این اصل در علم پلیمر برای بسیاری از الاستومرها شناخته شده است.
در کفش، این تغییر می‌تواند خودش را به شکل خم شدن سخت‌تر زیره، کاهش حس نرمی یا تغییر در پاسخ زیر پا نشان دهد. مطالعه‌ای که خواص چند فوم مورد استفاده در زیره میانی و کفی کفش را بین دمای منفی ۱۰ تا مثبت ۴۰ درجه بررسی کرده، نشان داده است که کاهش دما به افزایش سفتی و کاهش خاصیت کشسانی این مواد منجر می‌شود.
چرا بعضی زیره‌ها در زمستان بیشتر از بقیه سفت می‌شوند؟
همه زیره‌ها از یک ماده ساخته نمی‌شوند. EVA، پلی‌یورتان، لاستیک و ترکیبات اختصاصی برندها ساختار و فرمول متفاوتی دارند و واکنش آن‌ها به دما نیز یکسان نیست. حتی دو فوم از یک خانواده می‌توانند به دلیل تفاوت چگالی، درصد مواد افزودنی یا ساختار سلولی رفتار متفاوتی در سرما داشته باشند.
در پژوهش‌های مربوط به کفش مشخص شده که اثر دما بر فوم‌های مختلف یکسان نیست؛ برخی نمونه‌ها در هوای سرد افزایش سفتی بیشتری نشان می‌دهند و برخی تغییر محدودتری دارند. به همین دلیل نمی‌توان فقط با دیدن عبارت «فوم EVA» یا «زیره لاستیکی» درباره عملکرد زمستانی یک مدل نتیجه قطعی گرفت.
اگر می‌خواهید تفاوت نیاز کفش در فصل‌های مختلف را دقیق‌تر بررسی کنید، مقاله زیر در اورجینال رهرو مستقیما به انتخاب کفش بر اساس دما، رطوبت و وضعیت مسیر پرداخته است:
- بیشتر بخوانید: چگونه کفش مناسب فصل را انتخاب کنیم؟
سفت شدن زیره چه تاثیری بر انعطاف و راحتی کفش دارد؟
اولین تغییری که معمولا احساس می‌شود، کاهش انعطاف است. کفش هنگام خم شدن در ناحیه پنجه مقاومت بیشتری نشان می‌دهد و ممکن است در چند دقیقه اول حرکت خشک‌تر احساس شود. این موضوع در کفش‌هایی که بخش زیادی از راحتی آن‌ها به فوم نرم زیره میانی وابسته است، محسوس‌تر است.
سرما می‌تواند ویژگی جذب ضربه را نیز تغییر دهد. در یک مطالعه روی چهار سیستم ضربه‌گیری کفش رانینگ، کاهش دمای محیط باعث افت قابل‌توجه توان کاهش ضربه در تمام نمونه‌های آزمایش‌شده شد؛ البته میزان این تغییر بین کفش‌ها متفاوت بود.
به همین دلیل یک کتونی که در هوای معتدل زیر پا نرم است، در سرمای شدید ممکن است کمی محکم‌تر احساس شود. این تغییر را نباید مستقیما به نام برند نسبت داد؛ واکنش واقعی به ترکیب زیره همان مدل وابسته است.
کتونی بروکس Ghost 15
Brooks Ghost 15 موجود در اورجینال رهرو برای رانینگ، پیاده‌روی و استفاده روزمره معرفی شده و در مشخصات صفحه محصول آن به زیره میانی DNA LOFT v2 و ساختار منعطف اشاره شده است.
این مدل نمونه خوبی برای یادآوری یک نکته است: هنگام خرید کتونی بروکس برای استفاده زمستانی فقط میزان نرمی داخل فروشگاه را معیار قرار ندهید. Ghost 15 در اصل یک کفش رانینگ است و عملکرد آن باید با نوع مسیر، دمای محیط و خشک یا خیس بودن سطح سنجیده شود؛ نه صرفا با ضخامت فوم زیر پا.
آیا کاهش دما می‌تواند چسبندگی کفش را کمتر کند؟
چسبندگی به عوامل متعددی وابسته است و فقط با سفت شدن زیره توضیح داده نمی‌شود. جنس لاستیک، طرح آج، میزان ساییدگی و خود سطح زمین همگی مهم هستند. با این حال، وقتی یک ترکیب لاستیکی در سرما سفت‌تر می‌شود، توانایی آن برای تطبیق با ریزناهمواری‌های سطح نیز ممکن است تغییر کند.
مسئله مهم‌تر این است که زمستان معمولا فقط «سرد» نیست. سطح می‌تواند خیس، پوشیده از برگ، برف فشرده یا یخ‌زده باشد. زیره‌ای که روی آسفالت خشک عملکرد مناسبی دارد لزوما روی یخ ایمنی مشابهی ارائه نمی‌دهد. مقاله انتخاب کفش مناسب فصل در اورجینال رهرو نیز تاکید می‌کند که ظاهر درشت آج به‌تنهایی تضمین چسبندگی روی برف و یخ نیست.
این موضوع برای کفش‌های رانینگ اهمیت بیشتری دارد، چون تغییر سرعت و جهت در دویدن فشار متفاوتی به زیره وارد می‌کند. برای جزئیات بیشتر درباره همین شرایط، مقاله زیر از اورجینال رهرو مرتبط است:
جنس زیره چگونه رفتار کفش را در هوای سرد تغییر می‌دهد؟
در کفش‌های ورزشی، زیره میانی معمولا مسئول بخش زیادی از حس نرمی و ضربه‌گیری است. موادی مثل EVA و سایر فوم‌های الاستومری با تغییر دما، خواص مکانیکی متفاوتی نشان می‌دهند. تحقیقات آزمایشگاهی روی فوم‌های رایج کفش نشان داده‌اند که کاهش دما اغلب با افزایش سفتی همراه است.
زیره بیرونی وظیفه دیگری دارد. این بخش مستقیما با زمین تماس دارد و معمولا ترکیبات لاستیکی مقاوم‌تری در آن استفاده می‌شود. فرمول لاستیک تعیین می‌کند که ماده در چه محدوده دمایی انعطاف مناسب خود را حفظ کند؛ به همین دلیل دو کفش دارای زیره «لاستیکی» لزوما رفتار مشابهی در سرمای شدید ندارند.
بوت تیمبرلند Euro Hiker A2A38
در صفحه محصول Euro Hiker A2A38 در اورجینال رهرو، این مدل با لایه میانی فومی، زیره بیرونی لاستیکی و آج برجسته معرفی شده و کاربرد آن طبیعت‌گردی و کوهنوردی ذکر شده است. همچنین برای استفاده فصل سرد توصیه شده که سایز با همان جورابی بررسی شود که قرار است همراه بوت پوشیده شود.
این مدل نمونه مناسبی برای تفاوت یک کفش تیم برلند با کتونی رانینگ شهری است. ساختار بوتی و زیره آج‌دار آن برای مسیرهای بیرونی طراحی شده، اما حتی درباره چنین مدلی نیز نباید بدون بررسی نوع سطح، چسبندگی روی یخ را قطعی فرض کرد.
برای فصل سرد چه نوع کفشی انتخاب کنیم؟
اول وضعیت مسیر را مشخص کنید. برای آسفالت خشک در هوای سرد، ممکن است همان کتونی رانینگ معمولی با جوراب مناسب کاملا کافی باشد. سرد بودن هوا به خودی خود به معنی نیاز به بوت یا آج بسیار عمیق نیست.
در مسیر بارانی یا برف آب‌شده، رویه و مدیریت نفوذ رطوبت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. کفشی که سریع خیس شود می‌تواند تجربه استفاده را ناخوشایند کند، حتی اگر زیره آن نسبتا منعطف باقی بماند.
در سرما جوراب ضخیم‌تر نیز روی فیت اثر می‌گذارد. اورجینال رهرو در راهنمای کفش فصلی توصیه می‌کند کفش با همان جورابی امتحان شود که قرار است در زمستان استفاده کنید و صرفا برای جا دادن جوراب یک شماره بزرگ‌تر انتخاب نشود.
چگونه از زیره کفش در روزهای سرد بهتر مراقبت کنیم؟
یکی از اشتباه‌های رایج بعد از برگشتن از هوای سرد و بارانی، قرار دادن مستقیم کفش کنار بخاری یا روی شوفاژ است. گرمای شدید و موضعی می‌تواند روی چسب‌ها، رویه و برخی مواد زیره اثر نامطلوب بگذارد. صفحه Euro Hiker در اورجینال رهرو نیز توصیه می‌کند بوت خیس کنار بخاری خشک نشود.
بعد از استفاده، گل و نمک خیابان را از زیره پاک کنید. باقی ماندن آلودگی میان شیارهای آج می‌تواند تماس زیره با سطح را کاهش دهد و بررسی وضعیت واقعی آج را دشوار کند.
اجازه دهید کفش در دمای معمولی محیط خشک شود. اگر داخل آن خیس شده، کفی متحرک را در صورت مجاز بودن خارج کنید و جریان هوا را افزایش دهید. از تغییر دمای ناگهانی و شدید پرهیز کنید.
نرمی کفش را فقط در دمای اتاق قضاوت نکنید
در پاسخ به چرا زیره بعضی کفش‌ها در هوای سرد سفت‌تر می‌شود؟ باید گفت بسیاری از فوم‌ها و ترکیبات لاستیکی نسبت به دما حساس‌اند و با کاهش دما حرکت مولکولی آن‌ها کمتر می‌شود. نتیجه می‌تواند افزایش سفتی، کاهش انعطاف و تغییر در حس ضربه‌گیری باشد. آزمایش‌های انجام‌شده روی کفش و فوم‌های زیره نیز نشان می‌دهند که دمای پایین واقعا می‌تواند خواص مکانیکی و کاهش ضربه را تغییر دهد.
با این حال، هیچ قانون ساده‌ای وجود ندارد که بگوید هر زیره نرم در زمستان بد و هر زیره سفت مناسب است. نوع ماده، کاربرد کفش، سطح مسیر، وضعیت آج و شدت سرما باید کنار هم بررسی شوند. هنگام انتخاب مدل‌های رانینگ، تیمبرلند یا سایر کفش‌های موجود در اورجینال رهرو، بهتر است کاربرد واقعی محصول را با شرایط فصل سرد تطبیق دهید. کفشی که برای مسیر خشک طراحی شده با بوت طبیعت‌گردی یا کفش مخصوص برف یک نیاز را پاسخ نمی‌دهد؛ حتی اگر هر سه در دمای اتاق راحت باشند.
تایید شده توسط دیجیکالا